Przyimki w niemieckim: tabela + praktyczne przykłady

Przyimki to miejsce, w którym niemiecki najczęściej „zgrzyta” u Polaków: nie chodzi tylko o to, który przyimek wybrać, ale też o to, jaki przypadek po nim następuje. Ten artykuł zbiera wszystko w tabelach: przyimki z Akkusativem, z Dativem, dwukierunkowe, z Genitivem, przyimki miejsca i czasu oraz czasowniki z przyimkami. Do każdej grupy dostajesz przykłady z tłumaczeniem.

Najpierw rodzajniki: jak zmienia się der, die, das

Przyimek „wymusza” przypadek, a przypadek widać głównie po rodzajniku. Tę tabelę warto mieć w głowie, zanim przejdziesz dalej.

Mianownik (Nominativ)AkkusativDativ
der / ein Tischden / einen Tischdem / einem Tisch
die / eine Taschedie / eine Tascheder / einer Tasche
das / ein Hausdas / ein Hausdem / einem Haus
die Kinder (l.mn.)die Kinderden Kindern

Zwróć uwagę: w Dativie liczby mnogiej rzeczownik zwykle dostaje dodatkowe -n: mit den Kindern (z dziećmi).

Przyimki z Akkusativem

PrzyimekZnaczeniePrzykładTłumaczenie
bisdo (czas, miejsce)Ich arbeite bis Freitag.Pracuję do piątku.
durchprzez (na wskroś)Wir gehen durch den Park.Idziemy przez park.
fürdla, zaDas Geschenk ist für meinen Vater.Prezent jest dla mojego taty.
gegenprzeciw, około (godziny)Ich bin gegen den Plan.Jestem przeciwko temu planowi.
ohnebezIch trinke Kaffee ohne Zucker.Piję kawę bez cukru.
umwokół, o (godzinie)Wir sitzen um den Tisch.Siedzimy wokół stołu.

Ściągawka: DOGFU (durch, ohne, gegen, für, um) plus bis.

Przyimki z Dativem

PrzyimekZnaczeniePrzykładTłumaczenie
ausz (wnętrza), pochodzenieEr nimmt das Handy aus der Tasche.Wyjmuje telefon z torby.
außeropróczAußer mir war niemand da.Oprócz mnie nikogo nie było.
beiu, przy, w (firmie)Ich arbeite bei einer Bank.Pracuję w banku.
gegenübernaprzeciwkoDie Apotheke ist gegenüber dem Bahnhof.Apteka jest naprzeciwko dworca.
mitz, (czymś: środek transportu)Ich fahre mit dem Bus.Jadę autobusem.
nachdo (miasta, kraju bez rodzajnika), poNach dem Essen fahren wir nach Berlin.Po jedzeniu jedziemy do Berlina.
seitod (i nadal trwa)Ich wohne seit einem Jahr in Köln.Mieszkam w Kolonii od roku.
vonod, z (od kogoś)Das ist eine Nachricht von meiner Mutter.To wiadomość od mojej mamy.
zudo (osoby, instytucji)Ich gehe zum Arzt.Idę do lekarza.

Przyimki dwukierunkowe (Wechselpräpositionen)

Dziewięć przyimków łączy się z dwoma przypadkami. Zadaj pytanie: Wohin? (dokąd? ruch do celu) to Akkusativ, Wo? (gdzie? położenie) to Dativ.

PrzyimekWohin? + AkkusativWo? + Dativ
in (w, do)Ich gehe in die Küche. (Idę do kuchni.)Ich bin in der Küche. (Jestem w kuchni.)
an (przy, na pionowej powierzchni)Ich hänge das Bild an die Wand. (Wieszam obraz na ścianie.)Das Bild hängt an der Wand. (Obraz wisi na ścianie.)
auf (na poziomej powierzchni)Ich lege das Buch auf den Tisch. (Kładę książkę na stół.)Das Buch liegt auf dem Tisch. (Książka leży na stole.)
über (nad)Ich hänge die Lampe über den Tisch. (Wieszam lampę nad stołem.)Die Lampe hängt über dem Tisch. (Lampa wisi nad stołem.)
unter (pod)Die Katze läuft unter das Bett. (Kot biegnie pod łóżko.)Die Katze schläft unter dem Bett. (Kot śpi pod łóżkiem.)
vor (przed)Ich stelle das Auto vor das Haus. (Stawiam auto przed domem.)Das Auto steht vor dem Haus. (Auto stoi przed domem.)
hinter (za)Er geht hinter das Haus. (Idzie za dom.)Der Garten ist hinter dem Haus. (Ogród jest za domem.)
neben (obok)Ich setze mich neben dich. (Siadam obok ciebie.)Ich sitze neben dir. (Siedzę obok ciebie.)
zwischen (między)Ich stelle die Lampe zwischen das Sofa und den Sessel. (Stawiam lampę między sofą a fotelem.)Die Lampe steht zwischen dem Sofa und dem Sessel. (Lampa stoi między sofą a fotelem.)

Pomagają pary czasowników: ruch i Akkusativ to legen, stellen, setzen, hängen (hängte), a położenie i Dativ to liegen, stehen, sitzen, hängen (hing). Przykład: Ich stelle die Flasche in den Kühlschrank. Jetzt steht sie im Kühlschrank. (Wstawiam butelkę do lodówki. Teraz stoi w lodówce.)

Przyimki z Genitivem

PrzyimekZnaczeniePrzykładTłumaczenie
währendpodczasWährend des Meetings war das Handy aus.Podczas spotkania telefon był wyłączony.
wegenz powoduWegen des Regens bleiben wir zu Hause.Z powodu deszczu zostajemy w domu.
trotzmimoTrotz des Staus waren wir pünktlich.Mimo korka byliśmy punktualni.
stattzamiastStatt eines Autos kaufe ich ein Fahrrad.Zamiast samochodu kupuję rower.
innerhalbw ciągu, wewnątrzBitte antworten Sie innerhalb einer Woche.Proszę odpowiedzieć w ciągu tygodnia.

W mowie potocznej usłyszysz wegen dem Regen z Dativem. W piśmie, mailach i na egzaminie trzymaj się Genitivu.

Formy ściągnięte

Pełna formaSkrótPrzykładTłumaczenie
an dem / an dasam / ansWir sind am See. Wir fahren ans Meer.Jesteśmy nad jeziorem. Jedziemy nad morze.
in dem / in dasim / insIch bin im Büro. Ich gehe ins Kino.Jestem w biurze. Idę do kina.
bei dem / von dembeim / vomIch bin beim Arzt. Ich komme vom Arzt.Jestem u lekarza. Wracam od lekarza.
zu dem / zu derzum / zurIch gehe zum Bahnhof und dann zur Post.Idę na dworzec, a potem na pocztę.

Dokąd, gdzie, skąd: miejsca w praktyce

Polskie „do” ma po niemiecku kilka odpowiedników. Wybór zależy od rodzaju miejsca.

Rodzaj miejscaDokąd?Gdzie?Skąd?
Miasto, kraj bez rodzajnikanach Berlin (do Berlina)in Berlin (w Berlinie)aus Berlin (z Berlina)
Kraj z rodzajnikiemin die Schweiz (do Szwajcarii)in der Schweiz (w Szwajcarii)aus der Schweiz (ze Szwajcarii)
Budynek, pomieszczenieins Büro (do biura)im Büro (w biurze)aus dem Büro (z biura)
Osobazum Arzt (do lekarza)beim Arzt (u lekarza)vom Arzt (od lekarza)
Instytucja, urządzum Bürgeramt (do urzędu)beim Bürgeramt (w urzędzie)vom Bürgeramt (z urzędu)
Plac, otwarta przestrzeńauf den Markt (na targ)auf dem Markt (na targu)vom Markt (z targu)
Woda, brzegan den See (nad jezioro)am See (nad jeziorem)vom See (znad jeziora)
Domnach Hause (do domu)zu Hause (w domu)von zu Hause (z domu)

Zdanie Morgen muss ich zum Bürgeramt. (Jutro muszę iść do urzędu.) przyda ci się od pierwszych dni w Niemczech. Więcej takich zwrotów znajdziesz w artykule Niemiecki do urzędu i formalności.

Przyimki czasu

PrzyimekUżyciePrzykładTłumaczenie
umgodzinaum 8 Uhro 8:00
amdni, pory dnia, datyam Montag, am Abend, am 3. Maiw poniedziałek, wieczorem, 3 maja
immiesiące, pory rokuim Juli, im Winterw lipcu, zimą
inza (w przyszłości)in zwei Wochenza dwa tygodnie
vortemuvor drei Jahrentrzy lata temu
seitod (nadal trwa)seit Januarod stycznia
abod (teraz lub w przyszłości)ab Montagod poniedziałku
von … bisod … dovon 9 bis 17 Uhrod 9 do 17

Wyjątek: in der Nacht (w nocy), choć am Abend (wieczorem). Rok podajesz bez przyimka (2020 habe ich geheiratet, czyli „w 2020 roku wziąłem ślub”) albo z im Jahr, nigdy jako in 2020.

Czasowniki z przyimkami

Te połączenia trzeba zapamiętać w całości, bo polski często używa innego przyimka albo żadnego.

CzasownikPrzypadekPrzykładTłumaczenie
warten aufAkkIch warte auf den Bus.Czekam na autobus.
denken anAkkIch denke oft an dich.Często o tobie myślę.
sich interessieren fürAkkSie interessiert sich für Politik.Ona interesuje się polityką.
sich freuen aufAkkIch freue mich auf das Wochenende.Cieszę się na weekend (który nadejdzie).
sich freuen überAkkIch freue mich über das Geschenk.Cieszę się z prezentu.
sich kümmern umAkkWer kümmert sich um die Kinder?Kto zajmuje się dziećmi?
Angst haben vorDatEr hat Angst vor dem Hund.On boi się psa.
teilnehmen anDatIch nehme am Kurs teil.Biorę udział w kursie.
abhängen vonDatDas hängt vom Wetter ab.To zależy od pogody.
sprechen mit / überDat / AkkIch spreche mit dem Chef über das Projekt.Rozmawiam z szefem o projekcie.

Przy czasownikach rozdzielnych, takich jak teilnehmen czy abhängen, pamiętaj o przedrostku na końcu zdania. Zasady opisujemy w tekście Szyk zdania w niemieckim: prosty system do zapamiętania.

Typowe pułapki Polaków

  • „Czekam na ciebie” to Ich warte auf dich, a nie für dich.
  • „Od dwóch lat” to seit zwei Jahren, a nie vor zwei Jahren (to znaczy „dwa lata temu”).
  • „Jadę samochodem” to Ich fahre mit dem Auto. Polski narzędnik nie wystarczy, potrzebujesz mit.
  • „Do domu” i „w domu”: nach Hause i zu Hause. Łatwo je pomylić.
  • „Do Szwajcarii”: in die Schweiz, bo nazwa kraju ma rodzajnik. Podobnie in die Türkei, in die USA.

Kolejne pułapki, także poza przyimkami, znajdziesz w zestawieniu Błędy Polaków w niemieckim: 30 najczęstszych pułapek.

Mini-test

Uzupełnij przyimek i rodzajnik. Odpowiedzi znajdziesz niżej.

  1. Ich fahre jeden Tag ___ ___ U-Bahn zur Arbeit.
  2. Das Handy liegt ___ ___ Tisch.
  3. Ich lerne ___ drei Monaten Deutsch.
  4. Wir warten ___ ___ Zug.
  5. Nach der Arbeit gehe ich ___ Supermarkt.
  6. Ich habe ein Geschenk ___ ___ Freundin.

Odpowiedzi: 1. mit der (Codziennie jeżdżę metrem do pracy.) 2. auf dem (Telefon leży na stole.) 3. seit (Uczę się niemieckiego od trzech miesięcy.) 4. auf den (Czekamy na pociąg.) 5. zum lub in den (Po pracy idę do supermarketu.) 6. für meine lub für die (Mam prezent dla mojej przyjaciółki.)

Podsumowanie

Zapamiętaj trzy listy: DOGFU z Akkusativem, aus, bei, mit, nach, seit, von, zu z Dativem i dziewięć przyimków dwukierunkowych, przy których decyduje pytanie Wohin? albo Wo?. Czasowniki z przyimkami ucz się w całych zdaniach, najlepiej w zestawach tematycznych, takich jak nasze słówka tematyczne. Wracaj do tabel z tego artykułu, aż wybór przypadku stanie się odruchem.